De bouw- en infratechniek laat een tweezijdig beeld zien. Vooral door de grote terugloop van nieuwbouw heeft de sector het zwaar. Naar verwachting werken de effecten van de crisis zeker dit jaar en in 2012 nog door. De bouw kent een laatcyclisch patroon, omdat opdrachten vaak nog voor economische neergang zijn uitgezet, wat met vertraging in de bouwproductie doorwerkt. De infratechniek doet het juist nu al relatief goed door de huidige overheidsinvesteringen in de infrastructuur. Denk aan Schiphol-Amsterdam-Almere, goed voor 4,4 miljard.
Belangrijke ontwikkelingen in de bouw en infratechniek zijn ketenintegratie, een groeiende vraag naar duurzaam bouwen en het verschuiven van de eindverantwoordelijkheid in projecten naar de aannemer. Ook maakt de traditionele scheiding tussen ontwerp en uitvoering plaats voor geïntegreerde contractvormen, inclusief een meerjarige beheersfase. DBFM staat voor design-build-finance-maintenance.
Door de vergrijzing ontstaat meer vraag naar ‘uitdagende’ woonconcepten voor koopkrachtige vijftigers en hoogkwalitatieve woonzorgvoorzieningen voor oudere senioren. Deze ontwikkelingen bieden de branche nieuwe mogelijkheden. Er zijn breed opgeleide werknemers nodig met een hoger opleidingsniveau.
Een verbetering van de aanbestedingspraktijk is voor de infratechniek zeer wenselijk, omdat het gunnen van opdrachten op basis van de laagste prijs innovatie in de sector sterk belemmert. En dat terwijl innoverende bouwbedrijven oplossingen kunnen bieden voor grote maatschappelijke vraagstukken als de bereikbaarheid van steden. Bovendien is een innoverende sector aantrekkelijk voor het genereren van nieuwe instroom op het juiste niveau.
Het aantal VMBO-ers neemt al enige jaren gestaag af. Het aantal MBO-leerlingen volgt deze trend. De leerwerkplekken voor de BBL staan daarnaast door de crisis erg onder druk. Bedrijven bieden daarvoor in de plaats liever stageplekken aan. De vergrijzing gaat in combinatie met ontgroening naar verwachting straks leiden tot arbeidsmarktkrapte. Daarom is het ook in deze tijd belangrijk voor de branche om te investeren in opleiding. Omdat het aantal jongeren terugloopt, moet daarbij veel aandacht worden besteed aan aantrekkelijke scholingsmogelijkheden voor personeel, dat al werkzaam is in de sector.
Het studentenaantal op het HBO is al enkele jaren stabiel. De vraag naar HBO-ers zal de komende jaren naar verwachting stijgen, niet alleen door de vergrijzing, maar ook omdat deze vaklui in meerdere sectoren aan de slag kunnen.
Het aantal werknemers in de branche laat in 2010 een flinke daling zien. Het aantal ZZP-ers in de branche stijgt de afgelopen jaren. Zij nemen nu al zo’n vijftien procent van de totale werkgelegenheid voor hun rekening. Het flexibel inkopen van arbeid is een belangrijke trend en zal naar verwachting de komende jaren nog verder toenemen.
Werkzoekenden MBO
Werkzoekenden naar beroep
Werkzoekenden uitgesplitst naar leeftijd
In de branche is gelijktijdig sprake van een groot aantal vacatures en een groot aantal geregistreerde werkzoekenden. De vraag sluit blijkbaar niet optimaal genoeg aan op het aanbod. Nauw contact tussen het bedrijfsleven en opleidingsinstituten is essentieel om deze aansluiting in de toekomst te verbeteren. In de Randstad bestaan de meeste vacatures en deze zijn voornamelijk op HBO niveau bouwkundigen. Dit betreft overigens vaker functies bij de overheid dan in de bouwsector zelf.
Vacatures per beroep