Wegwijs op de site

In 2011 wordt in de metaaltechniek een lichte stijging van de omzet verwacht. De branche zal sterk profiteren van de aantrekkende wereldhandel, vooral vanwege de toenemende export naar Azië en Zuid-Amerika.

De branche is aan grote veranderingen onderhevig. Sterke innovatieve tendensen in de metaaltechniek en de daarmee gepaard gaande stijging van de arbeidsproductiviteit leiden tot een afname van het aantal banen (men rekent in deze sector zelfs op een krimp van ruim twee procent per jaar tot 2020). Daarbij komt de nadruk in Nederland steeds meer op de ontwikkeling van nieuwe producten te liggen. Er is ook steeds vaker sprake van overlap. Denk aan Metalektro (de inmiddels gebruikelijke benaming voor Metaal en Elektrotechniek). De komende jaren verwacht men ondanks de daling van het aantal banen tegelijkertijd een tekort aan personeel. Het is van vitaal belang dat het opleidingsaanbod wordt aangepast aan de veranderende branchesituatie. De leerlingaantallen op het VMBO lopen de laatste jaren terug en die trend is ook in 2010 zichtbaar. De metaalbranche is op het VMBO nog steeds een echte jongensaangelegenheid, in 2010 volgde er maar één meisje een metaalopleiding. Daar staat tegenover dat de belangstelling bij HAVO en VWO voor de vakkenpakketten Natuur en Techniek en Natuur en Gezondheid lijkt aan te trekken.

De metaalindustrie heeft relatief veel last van de vergrijzing, het percentage werknemers van boven de zestig is in deze sector hoger dan gemiddeld in Nederland. Aangezien starters op de arbeidsmarkt een stijgend opleidingsniveau kennen, zou de huidige vergrijzing echter op een natuurlijke manier de verschuiving in deze sector naar minder en hoger opgeleid personeel kunnen bewerkstelligen.

Het is van belang dat bedrijven de gunstige vooruitzichten vanaf 2011 aangrijpen om meer op leerplekken in te zetten zodat het aanbod van nieuw gediplomeerd MBO-personeel matcht met de verwachte stijging van de vraag op de arbeidsmarkt.

Nationaal is ingezet op het terugbrengen van het totaalaanbod aan MBO-opleidingen. De bedrijven in deze sector zijn sterk afhankelijk van gespecialiseerde vakmensen. Echter: van de 350 opleidingen zijn er zo'n 175 technisch van aard.

De verschuiving naar minder, meer gespecialiseerd en goed opgeleid personeel maakt de recente opkomst van het Associate-degreeprogramma (Ad), een opleiding voor werkenden tussen MBO en HBO niveau in, ook voor de metaalbranche een uiterst interessante ontwikkeling. Dit betreft een tweejarige studie waarmee een wettelijk erkend diploma behaald wordt met een erkende graad, afgekort Ad. Om het combineren van werken en leren te bevorderen, worden Ad’s vaak duaal en in deeltijd aangeboden. Ad-programma’s zijn er nog niet overal en ook niet in alle richtingen. 

Het is zeker de moeite waard om kennis te nemen van de aanbevelingen in de ‘Arbeidsmarktmonitor Metalektro 2010’ van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit Maastricht. Hier legt men vooral de nadruk op het belang van veelvuldig intern onderzoek door Metalektro bedrijven naar gewenste competenties . Een goed personeelsbeleid en actief loopbaanmanagement met frequente functionering- en beoordelingsgesprekken blijken cruciaal.

Werkzoekenden MBO

Werkzoekenden naar beroep

Terwijl er sprake is van relatief sterke vergrijzing in de metaaltechniek, is het aantal niet werkende werkzoekenden (nww) in de categorie jongeren relatief laag in vergelijking met andere technische sectoren. Dat geldt zeker voor de regio Utrecht, waar zich relatief toch al weinig technici onder de beroepsbevolking bevinden. Daarom is het juist in deze sector van belang om niet alleen jongeren aan te trekken, maar ook snel met een active aging beleid te komen om het arbeidspotentieel aan oudere werknemers beter te benutten. Dit kan bijvoorbeeld door de doorstroom te bevorderen naar minder fysiek belastende functies.

Werkzoekenden uitgesplitst naar leeftijd

Vacatures per beroep

Tot slot is het opmerkelijk dat het aantal vacatures voor bijvoorbeeld de functie constructiebankwerker relatief hoog is, terwijl er ook veel werkzoekende constructiebankwerkers geregistreerd zijn. De kwalitatieve aansluiting tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt kent veel frictie. Er wordt zowel in het HBO als op wetenschappelijk niveau geconstateerd dat er in de sector metaaltechniek sprake is van een toenemende behoefte aan zelfstandige, allround MBO vakmensen die goed voorbereid om kunnen gaan met toekomstige innovaties. Dat vereist een vijftal specifieke vaardigheden waar zowel de bedrijven als het MBO meer aandacht aan zouden moeten besteden: probleemoplossend vermogen,  omgaan met veranderingen, omgaan met klanten, flexibiliteit,  initiatiefrijk.